Ảnh hưởng từ đạo Công Giáo đến lối sống của người Việt (kì 2)

2- Lối sống đẹp của người Công Giáo lan tỏa vào cộng đồng

Lối sống của người Công Giáo không chỉ làm phong phú văn hóa Việt Nam với dấu ấn của một tôn giáo từ phương Tây du nhập vào và được cộng đồng đón nhận như chữ quốc ngữ, cách làm báo, phương pháp in với con chữ đúc rời, nhiều văn minh, văn hóa phương Tây như nhạc đồng, âm nhạc 5 dòng, các thiết kế xây dựng gotich, roman. Văn học nghệ thuật Việt có thêm một đề tài sáng tác và có nhiều thành công như các nhạc phẩm “Làng tôi” của Văn Cao, “Em ơi Hà Nội phố” của Phú Quang, tiểu thuyết “Đất mặn”, “Bão biển” của Chu Văn, phim “Ngày lễ thánh” của đạo diễn Bạch Diệp, tranh “Giáng sinh” của Nguyễn Gia Trí và Nguyễn Vân Anh…Các lễ hội Noel, Valentin, mốt đeo ảnh tượng bây giờ đâu có phải là riêng của giới Công Giáo mà là của toàn xã hội, nhất là giới trẻ. Đâu phải cứ nhà thờ mới có tháp vòm, tháp nhọn mà công sở, nhà dân cũng dựng rất nhiều.

Sự lan tỏa đó thể hiện hàng năm có nhiều người ngoại giáo xin gia nhập đạo Công Giáo để sống như người Công Giáo. Theo thống kê của Giáo Hội, năm 2002 có 141.543 người rửa tội trong đó có 29.313 người lớn. Năm 2006 có 149.495 người gia nhập đạo, trong đó có 33.477 người trưởng thành. Có nhiều lý do gia nhập đạo Công Giáo như kết hôn với người có đạo (khoảng 1/5 số người gia nhập đạo hàng năm), để tìm hiểu về đạo nhưng quan trọng nhất là cảm phục lối sống đạo của người Công Giáo.

Bác sĩ Vũ Hữu Ngoạn nguyên là Giám đốc trung tâm da liễu Quy Hòa 31 năm. Ông chính là người đã tự nguyện tiêm vi khuẩn Hansan vào mình để chứng minh rằng bệnh phong hủi không lây qua tiếp xúc, xóa đi mặc cảm cho người bệnh khi giao tiếp với cộng đồng. Sau những năm tháng cống hiến cho bệnh nhân và xã hội, ông được đề nghị làm thủ tục để nhận danh hiệu anh hùng lao động và giải thưởng Ghandi với số tiền thưởng khá lớn nhưng ông đã từ chối. Ông tâm sự rằng, mình là đảng viên, là Giám đốc ăn lương Nhà nước thì sự hy sinh của mình có đáng là bao so với các nữ tu Phan Sinh ở trung tâm. Họ không phải cán bộ, đảng viên, không hưởng lương mà còn dấn thân quên mình vì bệnh nhân thì họ phải được khen thưởng trước. Ông kể:

“Nhiều năm sống và làm việc bên cạnh những người tu hành của dòng tu này mới biết họ có một lối sống đặc biệt. Họ chấp nhận cuộc sống khổ hạnh, tích cực làm việc thiện một cách âm thầm để phục vụ những người bất hạnh. Họ không thích được ca tụng và cuộc sống của họ tuân theo một nguyên tắc thật đơn giản: bàn tay trái không được biết việc của bàn tay phải và ngược lại. Nhiều tấm gương của các nữ tu này đã được bệnh nhân truyền tụng. Họ kể về seour Charles Antoine, nguyên Giám đốc của trại, có lần bà ấy vào thăm nơi ăn ở của bệnh nhân, thấy một hố xí bị tắc mà không ai dám đến gần. Bà ấy liền thọc tay xuống và moi lên miếng giẻ mà ai đã vô tình vứt xuống” (5).

Chính vì lòng cảm phục đó, bác sĩ Ngoạn đã xin gia nhập đạo Công Giáo vào năm 2012 mặc dù chưa có nhiều sự đồng thuận của phía gia đình.

Trường hợp của vua Bảo Đại cũng đặc biệt. Ông được phép của Vatican kết hôn với cô Nguyễn Thị Lan là tín đồ Công Giáo năm 1934 trước cả khi Công đồng Vatican 2 cho phép kết hôn với người khác tôn giáo. Bà Nam Phương hoàng hậu đã tự nguyện quyên góp tất cả nữ trang của mình cho Nhà nước Việt Nam trong “Tuần lễ vàng”. Bà đã sinh 5 người con cùng vua Bảo Đại, nhưng lối sống phóng túng của bậc đế vương vẫn lôi ông đến với những phụ nữ khác. Vì vậy, năm 1946 bà Nam Phương đã ly thân với vị vua này và về Pháp ở . Song bà không hề ghen tuông mà vẫn ân cần chăm sóc vua với tư cách là người vợ. Bà viết thư cho cô Lý Lệ Hà- một hoa khôi xứ Bắc đang ăn ở với vua:

“Chị ở xa Đức cựu hoàng hàng vạn dặm trường nhưng chị biết em hết sức chăm sóc cựu hoàng đế ở Hồng Kông. Chị cầu mong lịch sử mai đây sẽ không buông cựu hoàng. Đức Từ cung thái hậu và chị trọn kiếp nhớ thương em” (6).

Cảm động trước cách cư xử này, về cuối đời, Bảo Đại đã xin gia nhập đạo Công Giáo lấy tên thánh là Jean Robert.

Trường hợp của nữ tu Mai Thị Mậu (ảnh dưới)- người đã 40 năm gắn bó với trại phong Di Linh và được tặng danh hiệu anh hùng lao động năm 2006 cũng là tấm gương được nhiều người dân ở đây noi theo. Y tá K’ Sửu vẫn còn mãi ấn tượng từ lúc mình sinh ra đã được bà Mậu chăm sóc, nâng niu nên quyết tâm học y tá để trở về trại phụ giúp bà Mậu và cũng chính là giúp các bệnh nhân phong ở đây. Ông K’ Bles, bố đẻ của bác sĩ K’ Diu cũng tự hào vì cả hai vợ chồng ông đều là bệnh nhân phong cùi, vậy mà con ông nay đã thành bác sĩ và là Phó Giám đốc Trung tâm. Ông nói:

“Tất cả chúng tôi ở trại Di Linh, Lâm Đồng đều biết ơn bà Mậu mà chúng tôi gọi âu yếm là Mơi Mậu tức Mẹ Mậu. Ông bà chúng tôi, bố mẹ chúng tôi rồi chúng tôi và con cái chúng tôi dù không là bệnh nhân nhưng bà ấy vẫn chăm lo như con cháu ruột thịt trong nhà. Vì vậy, tôi quyết cho con trai tôi theo học nghề y để về phục vụ bà con như bà ấy” (7).

Hôn nhân Công Giáo buộc giữ đôi vợ chồng phải chung thủy với nhau suốt đời, không được ly dị. Đây cũng là điều kiện để giữ cho các gia đình bền vững, mà gia đình có bền vững, xã hội mới vững bền, ổn định. Bởi nếu cha mẹ ly hôn, con cái sẽ là người gánh hậu quả nặng nề của sự ly tán, một số đã lao vào con đường nghiện ngập, hư hỏng. Tại trường giáo dưỡng Ninh Bình, nơi tiếp nhận trẻ em hư, phạm pháp cho biết. 15,77% số trẻ ở đây không có đủ cha hoặc mẹ, 11,43% trẻ của gia đình ly hôn, 28% trẻ có bố, mẹ nghiện rượu (8). Do đó, mẫu hôn nhân Công Giáo được coi là lý tưởng trong xã hội có nhiều bất ổn về gia đình hiện nay. Giới văn nghệ sĩ vốn có tiếng là sống phóng khoáng nhưng nhà văn Nguyên Hồng- một người Công Giáo thì khác. Nhà văn Lê Đại Thanh kể:

“Có một cô gái đẹp và lãng mạn mê anh vì đã đọc “Những ngày thơ ấu” của anh. Nhưng Nguyên Hồng là một núi băng. Phạm Cao Củng, người chuyên viết chuyện kiếm hiệp cho nhà xuất bản Mai Lĩnh đã rỉ tai Nguyên Hồng:

-Phải thương nó. Nó tương tư cậu…

Nguyên Hồng tìm gặp cô gái và xin lỗi:

-Tôi là người Công Giáo đạo gốc. Tôi lại là người cầm bút viết văn dạy người đạo đức. Tôi không thể nói dối vợ tôi và làm hại đời cô.

Cô gái này đã khóc và sau đó đi Nam cũng tìm yêu một người Công Giáo vì cảm phục Nguyên Hồng” (9).

Khi căn bệnh thế kỷ HIV/AIDS bùng phát, Giáo Hội đã sớm lập các trung tâm Hoa Mai, Thiên Phước để chăm sóc cho các bệnh nhân này. Năm 2004, Sở Y tế thành phố Hồ Chí Minh cũng lập một trung tâm chăm sóc bệnh nhân loại này giai đoạn cuối ở Bình Phước nhưng không sao tìm được nhân viên phục vụ dù có chế độ lương bổng khuyến khích. Cuối cùng, thành phố phải nhờ phía Giáo Hội Công Giáo trợ giúp và 8 nữ tu y tá đầu tiên đã lên đường. Bây giờ ở đây đã có 40 bác sĩ, y tá là nữ tu phục vụ.

Trong bối cảnh hội nhập với thế giới hiện nay, người Công Giáo đã tranh thủ thế mạnh của cộng đồng Công Giáo của người Việt tại nước ngoài để xây dựng quê hương nhằm cũng nhân lên lối sống của người có đạo. Xã Quỳnh Thanh (Quỳnh Lưu, Nghệ An) nơi có 11.360 nhân khẩu đều là người Công Giáo. Mỗi năm, kinh phí xây dựng cơ bản của xã là 2,9 tỷ đồng trong đó dân đóng góp 30%, ngân sách Nhà nước 30,8%, địa phương bỏ ra 13%, còn lại 26,2% là do các linh mục quê hương ở nước ngoài quyên góp. Năm 1995, xây trường trung học của xã hết 647 triệu đồng, linh mục Trần Minh Công (Thụy Sĩ) góp 468 triệu. Năm 2001 xây trường phổ thông cơ sở hết 852 triệu, linh mục này quyên góp ủng hộ 644 triệu. Năm 2004, làm nhà máy nước sạch hết 5,4 tỷ đồng, các linh mục và bà con giáo dân ủng hộ 1 tỷ đồng. Tại giáo xứ Thanh Đức (Đà Nẵng) xây nhà thờ hết 2.612 triệu, các giáo họ chỉ quyên góp được 388 triệu, dâng cũng 24 triệu, còn lại là bà con quê hương Công Giáo ở nước ngoài giúp đỡ (10). Qua cách làm này, lối sống Công Giáo được thể hiện không chỉ với cộng đồng trong nước mà còn mang tính quốc tế. Nó cũng là kinh nghiệm hay cho đất nước ta trong tiến trình hội nhập. Nhiều gương người Công Giáo ở nước ngoài được tôn vinh như nữ tu Nguyễn Thị Hằng được Tổng thống Hoa Kỳ tặng Huân chương Nhân đạo vì có công trợ giúp 700 nạn nhân trận bão Katrina năm 2006 ở Hoa Kỳ hay linh mục Nguyễn Văn Hùng (Đài Loan) được Liên hiệp quốc tôn vinh là 1 trong số 10 người có thành tích xuất sắc bênh vực cộng đồng năm 2006 vì đã giúp đỡ 2000 phụ nữ Việt bị đối xử bất công ở xứ này cũng là những ghi nhận lối sống đẹp của người Công Giáo Việt trong cộng đồng thế giới.

Lối sống tốt lành của người Công Giáo Việt Nam còn là một cơ sở để Nhà nước Việt Nam xây dựng quan hệ đối ngoại với Vatican ngày càng phát triển như hiện nay. Chính Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã khẳng định: “ Việt Nam mong muốn Tòa thánh Vatican có tiếng nói khích lệ cộng đồng Công Giáo Việt Nam luôn gắn bó với đất nước và dân tộc làm nền tảng cho sự phát triển quan hệ giữa Việt Nam và tòa thánh Vatican” (11).

Việc Nhà nước vinh danh những người Công Giáo như nữ tu Mai Thị Mậu, liệt sĩ Nguyễn Thị Mai, anh Tống Phước Phúc, kiện tướng thông tin Nguyễn Công Hùng… và hàng trăm cá nhân, tập thể người Công Giáo trong phong trào thi đua yêu nước thời gian vừa qua là trực tiếp cổ vũ lối sống tốt lành của người Công Giáo và muốn được nhân ra nhiều hơn nữa trong xã hội ta.

Nói như vậy, không phải lối sống Công Giáo là toàn bích. Nó cũng có những mặt tiêu cực như gây khó khăn cho người Công Giáo khi thực thi pháp luật, thể hiện lòng yêu nước hay hòa nhập với cộng đồng, nhưng xin trình bày vấn đề này trong chuyên đề khác.

Tóm lại, lối sống tốt đẹp của người Công Giáo Việt Nam không chỉ ảnh hưởng đến cộng đồng tín hữu mà còn lan tỏa vào xã hội, được xã hội ghi nhận và nhân lên trong cuộc sống hiện nay.

nguồn: Internet